Türkiye'de Sağlık'da Mevcut Standardizasyon Durumu
Yurdumuzdaki sağlık sektörünün çok önemli bir sorunu da sağlıktaki tüm alanlarda standartların oluşturulmamış olmasıdır. Sağlıkla ilgili her hangi bir şey düşününüz ; bu her hangi bir şey Türkiye’nin her yerinde birbirinden çok farklı şekillerde bulunacaktır. Genel hatlarıyla bazı örnekler vereceğim. Aynı yatak sayısı olan kamu veya özel hastanelerin hiç birinin bina büyüklüğü,mimarisi ve içeriği,personel sayısı,personelin mesleklere ve branşlara göre dağılımı,personelin eğitim seviyesi ve meslek içi eğitimleri,hastanenin tıbbi ve teknolojik donanımı , görüntüsel olarak halkı ilgilendirmeyen bir çok teknik ve idari ayrıntı tüm hastanelerde birbirinden farklıdır. Yaklaşık aynı büyüklükte olan Silivri ve Çatalca Devlet Hastaneleri ya da Şişli SSK,Sarıyer,Bayrampaşa(Sağmacılar) ve İstinye Devlet Hastaneleri birbirinden çok farklıdır. Bunların birçoğunun bahçesi,bodrum katı,otoparkı,kabul edilebilir bir acil servisi,çalışır durumda donanımlı ambulansı,24 saat açık ameliyathanesi akmayan çatısı, iyi durumda laboratuarı ve röntgeni,kan bankası veya acil durumlarda kan nakli yapılacak bir merkezi ,yoğun bakım ünitesi,tıbbi atıklarının toplanması için ciddi bir organizasyonu , sığınak,yangın ve afetler için hazırlık,aradığınızı bulabileceğiniz bir arşiv yoktur. Birinci kademe,yani koruyucu sağlık hizmetlerinde de standartsızlık aynı durumdadır. Hizmet verilen nüfusun miktarı ve yapısından tutun da personel sayısı ve çeşitliliği,kurumların donanımı,mimarisi,idari yapısı birbirinden önemli farklılıklar gösterir. Hiç bir sağlık ocağında hizmet verdikleri bölgenin ayrıntılı haritası,yaşayanların adı,yaşı,hastalık,gelir,meslek kaydı gibi aile yapısı ile ilgili bilgiler , ulaşım için gerekli çalışır durumda yeterli sayıda araç,acil durumlar için aşı,ilaç ve malzeme stoku yoktur. Hemen hemen hiç bir sağlık ocağı , teknolojinin olanaklarını kullanamaz ve bu yolla hizmet verme , hizmet verdikleri nüfusa eğitim verme , bulundukları yörenin yerel idari makamlarını etkileyerek sağlıkla ilgili altyapının düzeltilmesi veya sağlıksız iş ve fiillerin engellenebilmesi gibi bir yetkiye veya şansa sahip değildirler. Bunun da ötesinde , daha da üzücü olanı bir merkezde yapılan tıbbi uygulama bir diğerinde farklı olabilmekte ve kimse hangisinin doğru olduğu konusunda net bir şey söyleyememektedir. Çünkü ya bilgi ve imkan yetersizliği ya da Devlet Personel Kanunu buna engel olmaktadır. Benzer durum özel poliklinik ve hastaneler için de geçerlidir. Son rakamlara göre İstanbul’da 133 tane ruhsatlı ve yasal durumda özel hastane,binlerle ifade edilen sayılarda irili ufaklı klinik,poliklinik,sağlık kabini gibi özel sağlık kuruluşları çalışıyor. Bunların bir çoğunda yetersiz veya abartılı (bazılarında ise teknoloji çöplüğü derecesinde) tıbbi donanım ve cihaz , tıbbi hizmetin içerik,çeşitlilik ve kalitesinde farklar,yetersiz veya eğitimsiz personel , bina ve çevre ile ilgili mimari yetersizlik,otelcilik hizmetlerinde ciddi farklılıklar,biribirini tutmayan fiyat uygulamaları,meslek ahlakına uygun olmayan davranışlar ve işlemler görülmektedir. Bunlardan daha da acısı,bazı yerel ve merkezi idare temsilcileri,denetim ve kontrol ile görevli çok az sayıda da olsa bazı yetkililer,özel sağlık kuruluşlarını bir avanta kapısı,bir çıkar kaynağı kendi özel işlerini yaptırabilecekleri bir yer gibi görüldüğünden denetim ve kontrol görevi,standartlara ve kurallara uydurma işlemi zaman zaman aksamaktadır. Adamın hiç bir sağlık eğitimi almadığı halde bir dükkan açıp bazı tuhaf tedaviler uyguluyor,yakalanıp tekrar bırakılıyor. Televizyona çıkıp tekrar yapacağım diye yeminler ediyor. Millet de,Devlet de,Meslek Odaları da seyredip,ya bu adam kime benziyor,ayıp be,aferin adama,işte kanunların hali,biz adam olmayız,kabahat gidenlerde,böylelerini asacaksın gibi ciddiyetten uzak laflar sarfedip hiç bir şey yapmıyoruz. Sonra da gittiğimiz hastanenin doktorlarını hemşirelerini dövmeye kalkıyoruz. Ya da ,ey özel hastane senin hasta odanın boyu şu kadar yatağın eni şu kadar ,merdivenin yüksekliği bu kadar eksik veya fazla olmuş gibi ince ayrıntılara giriyoruz da (girmemiz de gerekir) , bu standartlara başta kamu sağlık kuruluşları olmak üzere her kişi ve kuruluşun uyması için gerekenleri yapmak gerek. Sağlık personelinin eğitim ve öğretimi de benzer şekilde kuralsızlıklarla doludur. Mevcut tıp fakülteleri, ebe,hemşire,sağlık memuru ve çeşitli teknisyenlerin yetiştirildiği okulların hiç biri diğerine benzemez. Hangi bakımlardan benzemez derseniz , şöyle derim : Bu okulların bir çoğu bina,donanım,öğretim kadrosu bakımından yetersizdir , sonuç olarak da yetiştirilen personelin yeterliliği mezun olunan okula göre değişmektedir. Tüm okullar aynı diyeceksiniz. Sözkonusu sağlık olunca bu farklılıklar kabul edilemez,çünkü malzeme insandır ve yenileme,yeniden yapma şansı çok nadiren olabilir. Bazı siyasi kaygılarla ya da birilerine iş yaratma düşüncesi ile sadece tabeladan ibaret okullar açmamak,sadece etiketten ibaret öğretim görevlileri icat etmemek gerek. İdari kadro için de durum farklı değildir. Hatıra binaen ya da başka beklentilerle idareci atamak sonra da iyi sonuçlar beklemek tuhaf bir şey. Liyakatli ve eğitilmiş idareci olmadan kurum veya sistem içindeki aksayan noktaları görmemiz çok zordur. Sonuç olarak , dostlar alışverişte görsün diye , sırf açılış yapmak için kamu veya özel sağlık kuruluşu , bizim köye de bir tane diye sağlık personeli okulu açma işinden ve filanca bizim adamımız diye idareci tayin etmekten acilen vazgeçmeliyiz. Türkiye’nin koşullarını da gözeterek bunların hepsini zorunlu , değiştirilmeyecek ve bilimsel esaslara dayalı standartlar oluşturulmalı ve her kişi ve kuruluş bunlara tavizsiz olarak uydurulmalıdır.